محمد بن محمد بن أحمد القرشي ( ابن الاخوة ) ( مترجم : جعفر شعار )
234
آيين شهردارى ( فارسى )
و بايد در نظافت دكان و بدن و جامهاش بكوشد . بر محتسب است كه شب و روز غفلتا دكانهاى آنان را بازرسى كند و اگر خمى سرگشاده يا كوزهاى كثيف ببيند ، يا مشاهده كند كه آب دريا را به آب چاه مىآميزد تأديبش كند و آبها را بيرون ريزد و دكانش را ببندد تا ديگران پند گيرند . مسافرانى كه آبهاى مختلف را ديده و آشاميدهاند بر اين معنى اتفاق دارند كه آبى بهتر از آب نيل نيست و به گفتهء بعضى سبكتر از آب فرات است . بر محتسب است كه بر سقايانى كه به مشك و دلو آب مىفروشند مردى امين برگمارد تا در ساختن مشك فقط پوستى كه با صمغ عربى « 1 » كاملا دباغى شده و مدتى مانده باشد به كار برند و مواد ديگرى كه آب يعنى مادهء زندگى را حفظ مىكند استعمال نكنند و نيز پوست استر و پوست كثيف و نيز آستر مشكهاى مستعمل به كار نبرند . و قربه ( نوعى مشك ) را جز با چرم مصرى يا سلفهء ( ؟ ) يمانى نسازند . محتسب بايد سقايان و صاحبان مشك را فرمان دهد كه چون به رودخانه درآيند از جاهاى كثيف دور شوند و آنگاه آب بردارند ، و اجازه ندهد كه از جاهاى نزديك به ساحل كه آبشخور است يا نزديك مجراى حمام است آب بردارند ، بلكه بالاتر روند . اگر سقايى مشك تازهاى داشته باشد بايد مدتى به استخرهاى آسياب و جايگاه روغنگيرى و مانند آنها آب ببرد و به وسيلهء آن آب آشاميدنى نفروشد ، زيرا به سبب دباغت و داشتن قطران مزه و رنگ و بوى آن متغير مىشود . اما چون تغير زايل شد محتسب اجازه دهد كه آب آشاميدنى بفروشد . سقايان بايد در گردن ستوران زنگ و پارههاى آهن و مس ببندند تا به
--> ( 1 ) - متن : القرظ اليمانى . ر ك : به حاشيهء صفحهء 221 ( باب 63 )